Anasayfa / KPSS Tarih / II. Mahmud Dönemi Islahatları Konu Anlatımı KPSS Tarih

II. Mahmud Dönemi Islahatları Konu Anlatımı KPSS Tarih


II. Mahmud Dönemi Islahatları

Sened-i İttifak (1808)

XIX. Yüzyıl başında Anadolu ve Rumeli’de ayan­lar türemişti. Alemdar sarsılan devlet düzenini yeni­den kurabilmek amacıyla bütün ayanları İstanbul’da topladı. Ayanların ve devlet adamlarının katılımıyla büyük bir toplantı yapıldı. Yapılan görüşmeler sonun­da hükümet ile ayanlar arasında “Sened-i İttifak” yapıldı (1808).

1) Devlet, ayanların varlığını kabul etti.

2) Ayanlar devlet otoritesini kabul edecekler, veri­len emirlere uyacaklardı.

3) Ayanlar yapılan ıslahatlara bağlı kalacaklardı.

4) Ayanlar kendi bölgelerindeki halka adaletli davranacaklardı.

5) İstanbul’da isyan çıkaracak olursa ayanlar, İs­tanbul’a gelerek isyanı bastıracaklardı.

’ı padişah yetkileri açısından değerlendiriniz.

Önemi:

1) Sened-i İttifak, Osmanlı tarihinde başka örneği olmayan bir belgedir.

2) Osmanlı Devleti ayanların varlıklarını tanıyarak onları hukuki hale getirmiştir.

3) Bu belge, Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar zayıf duruma düştüğünü göstermektedir.

4) Osmanlı tarihinde ilk defa padişah kendi otori­tesi dışında bir güç olarak ayanları kabul et­miştir.

a) Yönetim Alanında Yapılan Islahatlar

a) Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan beri devlet ve merkez yönetiminin temeli olan “Divan-ı Hüma­yun” kaldırıldı.

b) Divan örgütünün yerine bugünkü anlamda “ba­kanlıklar” kuruldu.

c) Devlet memurları Dahiliye ve Hariciye olarak ikiye ayrıldı.

d) Memurlar için Rütbe ve Nişan sistemi kabul edildi.

e) Müsadere yöntemi kaldırılarak mülkiyet hakkı tanındı.

f) Sened-i İttifak ile ayanların varlığı kabul edildi.

g) II. Mahmut devletçe din ve mezhep ayrımı ya­pılmayacağını Tebaamdan Müslümanları ancak ca­mide, Hıristiyanları kilisede, Musevileri de havrada tanımak isterim” diyerek ifade etmiştir.

h) İller, merkeze bağlandı.

ı) Ayanlık kaldırılarak, ayanlarla mücadele edildi.

k) Askeri amaçlı olarak ilk defa Anadolu ve Ru­meli’de nüfus sayımı yapıldı.

I) Askeri işleri düzenlemek için “Dar-ı Şurayı Aske­ri”, adalet işlerini düzenlemek için “Meclis-i Valâyı Ahkâm-ı Adliye”, devlet memurlarını (bürokrasi) dü­zenlemek için “Dar-ı Şurâyı Babıâli” gibi meclisler kuruldu.

m) Tımar ve zeamet kaldırılarak, devlet memurla­rı maaşa bağlandı.

n) Köy ve mahallelere “muhtarlar” tayin edildi.

b) Askeri Alanda Yapılan Islahatlar

Osmanlı Devleti’nin ıslahat çabaları sırasında askerî alanda yapılan ıslahatlara öncelik vermesinin sebepleri neler olabilir?

Osmanlı Devleti savaş alanındaki mağlubiyetleri askeri yetersizliklere bağlıyor ve acil çözüm arıyordu. Bu sebeple ıslahatlar askeri alanda öncelik kazanıyordu.

a) III. Selim döneminde kurulan III. Selim’in taht­tan indirilmesiyle dağıtılan Nizam-ı Cedit ordusu yeri­ne aynı özellikte “Sekban-ı Cedit” adıyla yeni bir ordu kuruldu. Fakat yeniçeriler bu ordudan da kuşkulandı­lar. Alemdar Mustafa Paşa’nın sadrazamlığı döne­minde kurulan bu ordu, Alemdar’ın ölümüyle sonuç­lanan olayla ortadan kaldırıldı.

b) II. Mahmut, Sekban-ı Cedit’in yerine her yeni­çeri ortasından 150 kişi alarak “Eşkinci Ocağı”nı kur­du. Ocağa kaydedilen yeniçerilerin “Biz talim isteme­yiz” diyerek ayaklanmaları üzerine bu ocak kaldırıldı.

Bu olaya “Vakay-ı Hayriye” denildi.

Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla:

• Padişahlar, devlet üzerindeki otoritelerini yeniden kurdular.

• Yeniliklere   engel olan önemli bir kurum ortadan kaldırıldı.

• Yeniçeri teşkilatının kaldırmamasından sonra Bek­taşilik tarikatı yasaklandı.

d) Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra yeri­ne “Asâkir-i Mansure-i Muhammediye” adıyla yeni bir ordu kuruldu. Günümüz ordularının temelini oluştu­ran bu ordu, Avrupa usulünde düzenlendi. Tümen, tabur ve bölüklere ayrıldı.

C) Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan Islahatlar

II. Mahmut devrinde açılan okulların Osmanlı eğitim sistemine hangi yenilikleri getirdiği söylenebilir?

a) Medreselerin yanı sıra, yeni tarz eğitim kurum­ları açıldı. Yüksek öğretime öğrenci yetiştirmek için “Rüşdiye (ortaokul)”, “Mekteb-i Ulüm-u Edebiye” gibi orta dereceli okullar açıldı. Devlet memurları için “Mekteb-i Maarif-i Adliye”, askeriye için “Mekteb-i Harbiye” açıldı. Yine bu dönemde “Mekteb-i Tıbbiye”, “Mızıka-yı Hümayun” gibi yüksek okullar açıldı.

* Medreselerin yanında bu okulların açılması, top­lumda kültür çatışmasına neden oldu.

b) İlk defa Avrupa’ya öğrenci gönderildi.

c) Takvim-i Vekayi” adıyla ilk defa gazete çıkanldı.

d) II. Mahmut bir fermanla ilköğretimin mecbur ol­duğunu ilân etti.

e) Memurlara fes ve pantolon giyme şartı getirildi.

f) Posta, polis ve karantina teşkilatları kuruldu.

g) Avrupai tarz müzik serbest bırakıldı.

h) II. Mahmut, Avrupa hükümdarları gibi seyahate çıkarak denetimde bulundu.

ı) Yurtdışına çıkışta pasaport uygulaması başla­dı.

D) Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar

a) Ekonomik kalkınma açısından önem taşıyan yol yapımına önem verildi.

b) Yerli malların kullanılması teşvik edildi.

c) Bir çuha fabrikası kuruldu.

d) Osmanlı tüccarının Avrupa mallarıyla rekabet edebilmesini sağlamak için gümrük kolaylıkları geti­rildi.

Avrupalı tüccarların Osmanlı tüccarlarından daha az gümrük vergisi ödemelerinin hukuki dayanağı nedir?

* Ekonomi alanındaki ıslahatlara en büyük darbe, 1838 yılında yapılan Balta Limanı Ticaret Antlaşması oldu. Bu antlaşma ile Osmanlı ülkesinde Tekel siste­mi ve iç gümrük yöntemi kaldırıldı. Diğer devletlere de bu imtiyazlardan yararlanma hakkı tanındı. İngiliz­lere verilen bu imtiyazlardan daha sonra diğer dev­letlerin de yararlanması Osmanlı ekonomisinin çökü­şünü hızlandırdı.


Hakkında admin

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>